Ocalić od zapomnienia

 

 

Start >

Stowarzyszenie „Genius Loci”  

    Kontakt

    Członkowie

    Działalność

    Statut

    Partnerzy

    Publikacje

    Forum dyskusyjne

    Galeria

Historia i kultura Kochłowic

    Rys historyczny

    Zabytki

    Materiały historyczne

    Bibliografia

    Wybitne postacie

Obszar dawnych Kochłowic

    Bykowina

    Halemba

    Kłodnica

    Kochłowice

    Nowa Wieś

    Radoszów

    Stara Kuźnica

    Wirek

Informator podręczny

    Komunikacja

    Szkolnictwo

    Kultura

    Zdrowie

    Sport i rekreacja

    Inwestycje

    Ogłoszenia drobne

    Życie duchowe

Pozostałe

    Archiwum

    Polecane strony

    Księga gości

 

 

Dodaj komentarz     Warunki uczestnictwa w projekcie     Forum projektu

Stowarzyszenie „Genius Loci”

    Statut

    Działalność

    Członkowie

    Nasi partnerzy

    Publikacje

    Forum dyskusyjne

    Galerie

 

Działania Stowarzyszenia

Jubileusz 650-lecia Kochłowic

"Ocalić od zapomnienia"

"Gródek kochlowski"

"Dziadek z Wehrmachtu"

Górnośląskie Dni Dziedzictwa

Spotkania z historią

Portal Kochłowic i okolicy

 

 

Miejsca warte zwiedzenia

 

 

 

 

 

Polecane strony

 

 

 

 

 

 

 

Program fotograficzny

„Ocalić od zapomnienia”

 

 

 

Organizacja

 

  Sekcja Historii Śląska

 Studenckiego Koła Naukowego Historyków

 Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach

 sknhus.ovh.org darmowy hosting obrazków

 

Stowarzyszenie  

"Genius Loci - Duch Miejsca"  

w Rudzie Śląskiej  

www.geniusloci.free.pl  

 

 

Odwiedź oficjalną stronę projektu

 

 

Rekomendacja naukowa:

prof. dr hab. Antoni Barciak

prof. dr hab. Ryszard Kaczmarek  

 

Koordynacja:

Leszek Chrobok

Przemysław Noparlik

 

Autorzy zdjęć:

Małgorzata Scheiki-Binkowska (Katowice)

Leszek Chrobok (Piekary Śląskie)

Krzysztof Derleta (Wodzisław Śląski)

Adam Gawron (Dąbrowa Górnicza)

Przemysław Noparlik (Ruda Śląska)  

Tadeusz Rosiński (Ruda Śląska)

Tomasz Kitel (Ruda Śląska)  

Anna Szczerba (Tychy)

Piotr Rygus (Chorzów)

Alan Zych (Świętochłowice)

 

Idea inicjatywy:

Program Ocalić od zapomnienia ma na celu zachować w formie fotograficznej postindustrialny krajobraz aglomeracji, pamiątki przeszłości, często ginące na naszych oczach. W tym celu zaangażowano pasjonatów historii, pragnących dokumentować obiekty poprzemysłowe, zanim całkowicie znikną z naszych miast. Osoby, które tworzą projekt, łączy pasja i pragnienie ratowania wspólnego dziedzictwa historycznego.

Ponieważ organizatorzy nie dysponują środkami finansowymi, wszystkich działań podjęto się nieodpłatnie.  

 

darmowy hosting obrazków

Fot. Teren kopalni "Pstrowski" - Zabrze

(autor: Leszek Chrobok)

 

Zakres tematyki:

Wszelkiego rodzaju budowle, urządzenia techniczne oraz całe zakłady,

mające postindustrialny charakter, znajdujące się na obszarze

historycznego Górnego Śląska oraz terenów bezpośrednio z nim sąsiadujących.

 

Plan docelowy: darmowy hosting obrazków

Organizatorzy pragną w ten sposób stworzyć wielką bazę danych,

według określonego klucza a następnie przekazana nieodpłatnie

Archiwum Państwowemu w Katowicach. Od rozpoczęcia programu w październiku 2006 roku sfotografowano blisko trzydzieści zakładów.

 

Instytucje wspierające

- Archiwum Państwowe w Katowicach

- Uniwersytet Śląski w Katowicach, Instytut Historii

 

Dotychczasowy efekt

Rozpoczęcie programu - październik 2006 r.

Sfotografowano - 41 zakładów (cz. w likwidacji)

Wykonano - ponad 20 tysięcy zdjęć

 

 

Fot. Pozostałości kopalni "Szombierki" - Bytom

(autor: Leszek Chrobok)

 

Warunki uczestnictwa w projekcie

 

darmowy hosting obrazków

 

 darmowy hosting obrazków

 

 darmowy hosting obrazków

Fot. Elektrociepłownia "Szombierki" - Bytom

(autor: Tomasz Kitel)

 

 

Projekt otrzymał wsparcie finansowe Kompanii Węglowej S. A.

 

 

Lista sfotografowanych obiektów

 

Kopalnie Węgla Kamiennego 

"Bobrek" - Bytom

"Centrum" - Bytom

"Powstańców Śląskich" * - Bytom

"Szombierki" * - Bytom  

"Barbara-Chorzów" * - Chorzów

"Dębieńsko" * - Czerwionka-Leszczyny 

"Sośnica" - Gliwice

"Jan Kanty" * - Jaworzno

"Kleofas" * - Katowice  

"Knurów" - Knurów

"Mysłowice" - Mysłowice

"Wesoła" - Mysłowice

"Andaluzja" - Piekary Śląskie

"Julian" - Piekary Śląskie

"Anna" - Pszów 

"Marcel" - Radlin

"Bielszowice" - Ruda Śląska

"Halemba" - Ruda Śląska

"Nowy Wirek" - Ruda Śląska

"Pokój" - Ruda Śląska

"Jankowice" - Rybnik

"Chwałowice" - Rybnik

"Rydułtowy" - Rydułtowy

"Siemianowice" * - Siemianowice Śląskie

"1 Maja" - Wodzisław Śląski

"Makoszowy" - Zabrze

"Pstrowski" ** - Zabrze  

 

Zakłady hutnicze

Hala Cynkowni - Katowice (Wełnowiec)

Huta "Baildon" - Katowice

Huta "Batory" - Chorzów

Huta "Ferrum" - Katowice

Huta "Florian" - Świętochłowice

Huta "Kościuszko" - Chorzów

Huta "Paprocka" - Tychy

Huta "Zygmunt" - Bytom

Zakład Górniczo-Hutniczy "Orzeł Biały" - Bytom 

 

Pozostałe

Elektrociepłownia "Szombierki" - Bytom

Przędzalnia Dietla - Sosnowiec

Koksownia "Jadwiga" - Zabrze

Koksownia "Orzegów" (dawna wieża węglowa) - Ruda Śląska

Dawna cegielnia w Rudzie - Ruda Śląska

Dawny młyn wodny nad Kłodnicą - Ruda Śląska Halemba

Stacja uzdatniania wody "Staszic" - Tarnowskie Góry

 

*   - obecnie prowadzone jest odwadnianie przez Centralny Zakład Odwadniania Kopalń

**  - obecnie prowadzone jest odwadnianie przez Centralny Zakład Odwadniania Kopalń i trwa wydobycie węgla przez firmę Siltech SP z o.o.

 

* * * 

 

Kalendarium Programu "Ocalić od zapomnienia"

 

Okres

Przebieg programu

2006 listopad

Uruchomienie programu

2007 marzec

KWK Andaluzja z zewnątrz (Piekary Śląskie)

Przędzalnia Dietla (Sosnowiec)

2007 kwiecień

Orzeł Biały (Bytom)

KWK Andaluzja z zewnątrz (Piekary Śląskie)

2007 sierpień

KWK Mysłowice (Mysłowice)

KWK Wesoła (Mysłowice)

KWK Kleofas (Katowice)

2007 wrzesień

KWK Dębieńsko (Czerwionka Leszczyny)

KWK Powstańców Śląskich (Bytom)

KWK Pstrowski (Zabrze)

KWK Szombierki (Bytom)

KWK Barbara-Chorzów (Chorzów)

KWK Siemianowice (Siemianowice Śląskie)

KWK Jan Kanty (Jaworzno)

2007 październik

KWK Powstańców Śląskich

KWK Andaluzja (Piekary Śląskie)

2007 listopad

KWK Andaluzja (Piekary Śląskie)

2008 kwiecień

Huta Florian (Świętochłowice)

2008 kwiecień 16-17

Wystawa fotograficzna (Katowice, Wydział Nauk Społecznych UŚ)

2008 maj

Huta Kościuszko (Chorzów)

2008 lipiec

Huta Kościuszko (Chorzów)

Huta Baildon (Katowice)

2008 sierpień

Huta Zygmunt (Bytom)

2008 wrzesień

Huta Kościuszko (Chorzów)

Huta Baildon (Katowice)

Huta Zygmunt (Bytom)

KWK Rydułtowy (Rydułtowy)

KWK Anna (Pszów)

KWK Julian (Piekary Śląskie)

KWK Bobrek (Bytom)

KWK Centrum (Bytom)

2008 październik

KWK Julian (Piekary Śląskie)

KWK Bobrek (Bytom)

KWK Centrum (Bytom)

KWK Pokój (Ruda Śląska )

KWK Marcel (Radlin)

KWK Jankowice (Rybnik)

Dawna stacja uzdatniania wody Staszic ( Tarnowskie Góry)

2009 luty 2-19

Wystawa fotograficzna (Chorzowskie Centrum Kultury, Chorzów)

2009 luty 9

Wernisaż wystawy pt. „Ocalić od zapomnienia. Rzecz o architekturze przemysłowej Górnego Śląska” (Chorzowskie Centrum Kultury, Chorzów) Gościnnie: Dr Jacek Kurek (UŚ), Dr Irma Kozina (UŚ)

2009 marzec

     KWK 1 Maja (Wodzisław Śląski)  

2009 lipiec

Huta Paprocany (Tychy)

2009 sierpień

KWK Nowy Wirek (Ruda Śląska)

KWK Halemba (Ruda Śląska)

KWK Makoszowy (Zabrze)

KWK Sośnica (Gliwice)

KWK Bielszowice (Ruda Śląska)

Huta Ferrum (Katowice)

2009 wrzesień

KWK Chwałowice (Rybnik)

2009 wrzesień 18 – październik 11

Wystawa fotograficzna (Muzeum Miejskie, Ruda Śląska)

2009 październik

Huta Kościuszko (Chorzów)  

2009 listopad

Elektrociepłownia Szombierki (Bytom)

Koksownia Jadwiga (Zabrze)

2009 grudzień

Dawna cegielnia w Rudzie (Ruda Śląska)

2010 marzec 4-31

Wystawa fotograficzna (Muzeum, Rybnik)

2010 marzec

Wieża węglowa koksowni Orzegów (Ruda Śląska)

 

 

Media o programie

 

 

15 I 2009, czwartek

[Górny Śląsk] Rzecz o architekturze przemysłowej Górnego Śląska

 

darmowy hosting obrazkówStowarzyszenie "Genius Loci - Duch Miejsca " w Rudzie Śląskiej oraz Studenc kie Koło Naukowe Historyków Uniwersytetu Śląskiego zapraszają na wernisaż wystawy fotograficznej pt. "Ocalić od zapomnienia. Rzecz o architekturze przemysłowej Górnego Śląska"

 

Celem projektu „Ocalić od zapomnienia” jest dokumentacja obiektów poprzemysłowych, znajdujących się na terenie Górnego Śląska.

 

Termin wernisażu: 9 lutego 2009 r. (poniedziałek), godzina 18:00

Termin wystawy: 2-19 lutego 2009 r.  

Miejsce: Chorzowskie Centrum Kultury, ul. Sienkiewicza 3, Chorzów

 

Program wernisażu:

- wprowadzenie - Dr Jacek Kurek (Uniwersytet Śląski)

- prezentacja programu „Ocalić od zapomnienia”

- panel dyskusyjny w którym udział wezmą

               Dr hab. Irma Kozina (Uniwersytet Śląski)

               Dr inż. Henryk Mercik (MKZ Chorzów)

               Leszek Jodliński (Dyrektor Muzeum Śląskiego)  

      Wstęp wolny ! Szczegółowo o projekcie: www.ocalic-od-zapomnienia.free.pl

     

 

* * *

 

24 I 2009, sobota

[Kultura] Zakochani w zabytkach pochwalą się swoimi zbiorami

 

Autor: Marcin Nowak

Źródło: Portal MM Silesia www.mmsilesia.pl 24 stycznia 2009


Działali bez skrupułów, agresywnie. Nikt i nic im nie przeszkadzało. Wytrwale polowali od kilku lat. Mowa o pasjonatach zabytków poprzemysłowych, którzy postanowili "ocalić je od zapomnienia".

Pomysł zrodził się kilkanaście miesięcy temu, gdy grupka zapaleńców z różnych miast Górnego Śląska i Zagłębia postanowiła zainteresować się mocniej, według nich często zapomnianymi zabytkami poprzemysłowymi.

Z czasem projekt przybrał bardziej oficjalne wymiary. Przygotowaniem akcji zajęło się Stowarzyszenie "Genius Loci - Duch Miejsca" w Rudzie Śląskiej oraz Studenckie Koło Naukowe Historyków Uniwersytetu Śląskiego. Teraz zapraszają na wystawę zebranych zdjęć.

- Zebraliśmy już sporo materiałów, które w najbliższym czasie przekazujemy do Archiwum Państwowego. Jednocześnie chcemy pokazać efekty naszej pracy i zainteresować mieszkańców Śląska tematyką architektury poprzemysłowej - mówi w rozmowie z MMSilesią Przemysław Noparlik, koordynator projektu.

W tym celu zaangażowano pasjonatów historii, pragnących dokumentować obiekty poprzemysłowe, zanim całkowicie znikną z naszych miast. Osoby, które tworzą projekt, łączy pasja i pragnienie ratowania wspólnego dziedzictwa historycznego. Ponieważ organizatorzy nie dysponują środkami finansowymi, wszystkich działań podjęto się nieodpłatnie. 

O tym, ze zabytki przemysłu to nie tylko Górny Śląsk, udowadnia od dawna Adam Gawron z Dąbrowy Górniczej, przez długi czas dziennikarz MMSilesia.pl

- Projekt jest świetny, więc postanowiłem wesprzeć inicjatywę. Przekazałem zdjęcia, które robiłem przy okazji wyburzenia przędzalni Dietla. Dziś sprawa się konkretyzuje. Chcemy zorganizować konferencje w UM Sosnowiec w jej sprawie, może uda się pokazać wizualizacje i projekty studentów jeśli chodzi o jej adaptację. - wyjaśnia Gawron.

Wernisaż wystawy już 9 lutego w poniedziałek o godzinie 18:00. Zdjęcia będzie można podziwiać w Chorzowskim Centrum Kultury do 19 lutego.

W programie wernisażu przewidziany jest między innymi panel dyskusyjny, w którym udział wezmą: dr Jacek Kurek, dr hab. Irma Kozina, dr inż. Henryk Mercik i Leszek Jodliński, dyrektor Muzeum Śląskiego.

 

* * *

3 II 2009, sobota

[Górny Śląsk] Pasjonaci ocalą znikający Śląsk 

 

Autor: AZ

Źródło: Portal "Trybuny Górniczej", 3 lutego 2009 nettg.pl


Ponad 15 tys. zdjęć obiektów poprzemysłowych wykonali studenci zrzeszeni w Sekcji Historii Śląska Koła Naukowego Historyków Uniwersytetu Śląskiego. Efekty ich pracy będzie można zobaczyć na wystawie „Ocalić od zapomnienia. Rzecz o architekturze przemysłowej Górnego Śląska”, której wernisaż odbędzie się w poniedziałek 9 lutego.

- Realizację tego projektu rozpoczęliśmy w październiku 2006 roku. W tym czasie wykonaliśmy fotografie 27 zakładów, wśród których znalazło się 19 obiektów kopalnianych, 6 hutniczych oraz Przędzalnia Dietla w Sosnowcu i dawny młyn wodny nad Kłodnicą w Rudzie Śląskiej Halembie - wyjaśnia Leszek Chrobok, koordynator projektu, student piątego roku historii.

Ideą przyświecająca studentom było utrwalenie w formie fotograficznej postindustrialnego obrazu aglomeracji. Powstała w ten sposób baza zostanie nieodpłatnie przekazana Archiwum Państwowemu w Katowicach. Partnerem przedsięwzięcia jest Stowarzyszenie „Genius Loci - Duch miejsca” z Rudy Śląskiej. Ekspozycję zdjęć oglądać będzie można w Chorzowskim Centrum Kultury do 19 lutego.

 

* * *

 

 

7 II 2009, sobota

[Górny Śląsk] Pasjonaci ocalą znikający Śląsk 

 

Autor: Iwona Sobczyk

Źródło: "Gazeta Wyborcza" 7 II 2009 miasta.gazeta.pl/katowice/


Grupa wielbicieli industrialnego pejzażu Górnego Śląska postawiła przed sobą ambitne zadanie. Chcą dokładnie obfotografować wszystkie obiekty przemysłowe w regionie. Większość z nich skazana jest na zniszczenie, można je uratować tylko na fotografii 

Nie ma już huty cynku na Wełnowcu i wież chorzowskiej Huty Kościuszko. Tereny po kopalni Zabrze zamieniły się w śródmiejskie pustynie. Lista zrównanych z ziemią śląskich zakładów przemysłowych co roku wzbogaca się o kilka pozycji. - A właśnie w tych budynkach, bardziej niż w jakichkolwiek innych zabytkach, zapisana jest tożsamość regionu - żałuje historyk Przemysław Noparlik ze stowarzyszenia Genius Loci - Duch Miejsca, jeden z koordynatorów projektu "Ocalić od zapomnienia". 

Na pomysł, żeby utrwalić pamięć śląskiego przemysłowego pejzażu, członkowie stowarzyszenia wpadli dwa lata temu. Wspólnie z historykami z zaprzyjaźnionego z nimi koła naukowego z Uniwersytetu Śląskiego ruszyli w teren z aparatami fotograficznymi. 

Zdjęcia mają być bardziej historycznym dokumentem niż artystyczną kreacją. - Fotografujemy wszystkie obiekty z zewnątrz i od wewnątrz, nie zapominając o znajdujących się tam maszynach. Ostatnia grupa zdjęć to już freestyle, okazja do artystycznego wyżycia się - wyjaśnia Noparlik. 

Chcą sfotografować wszystkie obiekty przemysłowe w regionie. Do tej pory udało się im obfotografować prawie 30. Powstało 15 tys. dokładnie opisanych zdjęć. Wszystkie trafią do Archiwum Państwowego w Katowicach. 

- To, co oni robią, to wyścig z czasem. Świadomość, jak cenne jest przemysłowe dziedzictwo regionu, wzrosła w ostatnich latach, ale nadal słabo przekłada się na konkretne działania. Na Śląsku ani jednego przemysłowego kompleksu nie potrafiliśmy zaadaptować do nowych funkcji. A już na przykład w Łodzi to się udało - mówi dr Henryk Mercik, miejski konserwator zabytków w Chorzowie. 

Efekty pracy stowarzyszenia można podziwiać na wystawie w Chorzowskim Centrum Kultury. W poniedziałek organizatorzy projektu zapraszają do dyskusji. Wezmą w niej udział: dr Henryk Mercik, historyk dr Jacek Kurek, historyk sztuki dr Irma Kozina i Leszek Jodliński, dyrektor Muzeum Śląskiego. Początek o godzinie 18, wstęp wolny.

 

* * *

 

9 II 2009, poniedziałek

[Górny Śląsk] Przemysł w obiektywie

 

Autor: Grzegorz Żądło

Źródło: Telewizja "Silesia" 9 II 2009 

Relacja filmowa: www.tvs.pl


Skoro nie da się uratować budynków, to warto je chociaż uwiecznić na zdjęciach. Z takiego założenia wyszła grupa młodych ludzi, związanych z instytutem historii Uniwersytetu Śląskiego. Właśnie na fotografiach postanowili uwiecznić znikający przemysłowy krajobraz Śląska i Zagłębia. Część ich prac można oglądać na wystawie "Ocalić od zapomnienia", której wernisaż odbył się dzisiaj w Chorzowskim Centrum Kultury. 

Żeby widoki przemysłowego krajobrazu nie zatarły się w pamięci mieszkańców Śląska, Leszek Chrobok postanowił robić im zdjęcia. Zdaje sobie sprawę, że czasu na to ma coraz mniej. - Najlepiej robić to teraz, kiedy te kopalnie jeszcze istnieją, że jest jeden właściciel. Bo później w przypadku likwidacji część budynków jest przejmowana przez inne podmioty gospodarcze i w ogóle jest problem potem. Część jest wyburzona. I czasami jedynym śladem, który po nich zostaje są właśnie fotografie. - Sfotografowaliśmy 26 zakładów z całego Górnego Śląska i częściowo także z Zagłębia Dąbrowskiego - wylicza Przemysław Noparlik, Stowarzyszenie Genius Loci- Duch Miejsca. Ale tak naprawdę to dopiero początek. Studenci związani z instytutem historii Uniwersytetu Śląskiego zrobili już 15 tysięcy zdjęć maszyn, kopalń, hut i innych obiektów przemysłowych. - Przed nami jeszcze wiele pracy, wiele zakładów do sfotografowania. I im więcej, szybciej zdążymy zrobić tym lepiej dla przyszłych pokoleń. Bo my to chcemy przekazać archiwum, aby przyszłe pokolenia mogły z tego korzystać - dodał Przemysław Noparlik.

Dzięki wystawie w Chorzowskim Centrum Kultury już teraz skorzystać może każdy. - Na co dzień nie mamy możliwości, okazji czasem się z tym zetknąć, zobaczyć. Jesteśmy zagonieni, jakby nie interesuje nas do końca ten temat. A tutaj możemy się na chwilę zatrzymać, pooglądać, podziwiać - tłumaczy Urszula Kamysz-Zawadzka, Chorzowskie Centrum Kultury. Podziw należy się również autorom zdjęć. - Wśród nich są naprawdę wspaniali ludzie, którzy pragną coś zrobić - uważa dr Jacek Kurek, Instytut Historii UŚ, opiekun studentów. A robią za własne pieniądze, własnym sprzętem, poświęcając swój wolny czas. Zdaniem opiekuna studentów, tyko w ten sposób można ocalić to, co dla Śląska i Zagłębia jest bardzo istotne. - Ważne jest to przede wszystkim dlatego, że architektura, szyb górniczy, komin hutniczy, wieża kościoła neogotyckiego, jak w przypadku Śląska to są znaki czytelne, znaki tożsamości.

I może właśnie dlatego Ci, którzy studentom mogą pomóc, zwykle nie odmawiają. - Staramy się tym młodym ludziom pomóc mając oczywiście na względzie specyfikę kopalń, bo wiadomo, że to nie jest obiekt, po którym można chodzić jak się chce i gdzie się chce - powiedział Zbigniew Madej, Kompania Węglowa.

Ale dzięki młodym fotografom, po takich obiektach można przynajmniej błądzić wzrokiem.

 

* * *

10 II 2009, wtorek

[Kultura] Studenci chcą ocalić zabytki od zapomnienia

 

Autor: Marcin Nowak

Źródło: Portal MM Silesia, 10 lutego 2009 www.mmsilesia.pl 


Studenci w roli konserwatorów zabytków? Stowarzyszenie Genius Loci i Koło Naukowe Historyków UŚ pokazało wczoraj wystawę "Ocalić od zapomnienia" - Zrobiliśmy ponad 15 tys. zdjęć - chwalą się.


Pomysł zrodził się kilkanaście miesięcy temu, gdy grupka zapaleńców z różnych miast Górnego Śląska i Zagłębia postanowiła zainteresować się mocniej, według nich często zapomnianymi zabytkami poprzemysłowymi. I tak wspólnymi siłami ruszyli w teren, by fotograficznie dokumentować to, co ich zdaniem może niebawem być zapomniane. W poniedziałek w Chorzowskim Centrum Kultury ponad 200 osób pojawiło się na wernisażu wystawy fotograficznej i debacie o zabytkach poprzemysłowych.
Czytaj więcej o projekcie "Ocalić od Zapomnienia": 

- Pewna wycieczka oficerów kolejny raz jechała na Śląsk, niestety zgubili się i nie trafili tam, gdzie chcieli, bo... nie skręcili tradycyjnie w prawo "tuż za kominami huty Kościuszko". A to dlatego, że Huta nagle zniknęła. - Wprowadził do dyskusji dr Jacek Kurek z Uniwersytetu Śląskiego. - Dlatego chciałam się pokłonić przed tak młodymi pasjonatami i cieszę, się, że dzięki temu zmienia się nasza świadomość i świadomość naszej historii - mówi dr Irma Kozina, historyk sztuki. - Miejmy nadzieję, że choć część sfotografowanych obiektów dzięki temu przetrwa - dodała Kozina.

Debata trwała ponad półtorej godziny. Nie obyło się jednak również bez gorzkich i smutnych opinii.

- Jest wysoce nieodpowiednie, gdy jesteśmy bezradni wobec prawa właścicielskiego, które wielokrotnie przeszkadza w ocalaniu takich obiektów. Tu potrzeba odrębnych przepisów, bo przecież granica między tym co nowe a stare zmienia się szybko. - zaznaczał Leszek Jodliński, dyrektor muzeum Śląskiego. - Jak to jest, że nie doczekaliśmy się jeszcze żadnej polityki, dotyczącej ochrony dziedzictwa przemysłowego? - pytał retorycznie Jodliński.

Dobrej myśli był jednak dr Henryk Mercik, konserwator zabytków z Chorzowa, który jak przyznał nie jest zwolennikiem przenoszenia elementów dziedzictwa przemysłowego do muzeów, lecz pozostawiania ich w miejscu, gdzie pracowały. 
- Jako konserwator zabytków obseruję, że zmienia się podejście do tego rodzaju skarbów i przestajemy się wstydzić przemysłu - tak jak to było kiedyś. Teraz pojawił się żal, bo je tracimy. Jednak mam nadzieję, że tak samo będziemy podchodzić do pozytywnego dziedzictwa lat '40 czy '50 i nie zniszczymy go bezmyślnie.

Wszystkie fotografie będą przekazane Państwowemu Archiwum w Katowicach. - To dopiero początek ciężkiej, planujemy rozszerzyć projekt o inne obiekty dziedzictwa kulturowego oraz inne miasta. - zaznacza Przemysław Noparlik ze Stowarzyszenia Genius Loci. Wystawa zdjęć w ChCK potrwa do 19 lutego.

 

 

* * *

 

 

[Kultura] Ocalić od zapomnienia

Autor: Przemysław Noparlik

Źródło: "Hajduczanin", nr 3 (159): marzec 2009, s. 5

Bociany, polodowcowa rzeźba terenu oraz czerwona cegła gotyckich zamków i kościołów jednoznacznie kojarzą się z Warmią. Średniowieczne układy urbanistyczne najgęściej rozsiane są po krajobrazie kulturowym Dolnego Śląska. Cerkwie, meczety i synagogi świadczą o wielokulturowej przeszłości Podlasia. A Górny Śląsk? Co wyznacza kształt krajobrazu kulturowego tej ziemi? Bo przecież nie średniowieczne zamki.

Kilkanaście ostatnich lat w Polsce to okres szybkiej transformacji ustrojowej. Poza licznymi pozytywami niesie ona wiele zagrożeń. Jednym z jej skutków są wielkie przeobrażenia w przemyśle Górnego Śląska. Z gospodarczego punktu widzenia problem jest poważny, społecznie –tym bardziej. Ale to nie wszystko! To właśnie przemysł ukształtował obecną tkankę krajobrazową Górnego Śląska. Węgiel był impulsem do powstawania kopalń, a następnie innych zakładów przemysłowych. To z kolei pociągnęło za sobą powstanie osiedli mieszkaniowych, urzędów, kościołów. Czy zatem można dzisiaj mówić o śląskiej tożsamości bez odwołania się do przemysłu? Absolutnie nie!

Tą wartość kultury przemysłowej, a zarazem jej niezwykłą kruchość, wywołaną upadkiem przemysłu u progu obecnego stulecia, zauważyli ponad dwa lata temu studenci historii, związani ze Studenckim Kołem Naukowym Historyków Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. W październiku 2006 r. zainicjowali projekt fotograficzny pt. „Ocalić od zapomnienia”, którego głównym celem jest utrwalenie w formie fotograficznej przemysłowego krajobrazu Górnego Śląska, zanim całkowicie zatraci pierwotną tkankę.

Od tego czasu udało się, w porozumieniu z właścicielami poszczególnych zakładów przemysłowych, udokumentować 26 zakładów. Autorzy wykonali ponad 15 tysięcy zdjęć, dziś często już nieistniejących obiektów. Wszystkie fotografie wykonano według określonego schematu, mającego ujednolicić zdjęcia i nadać im maksymalnie dużą wartość dokumentacyjną. Nadrzędnym celem jest przekazanie zebranego materiału do Archiwum Państwowego w Katowicach do archiwizacji. Powstała w ten sposób baza danych może być dla przyszłych pokoleń bezcennym źródłem informacji o przeszłości Górnego Śląska.

Do realizacji projektu zaangażowano pasjonatów historii, którzy nieodpłatnie udostępnili swój sprzęt oraz czas. Niektórzy z nich przemierzyli setki kilometrów nie biorąc za wykorzystane paliwo nawet złotówki. Szczególne wyrazy uznania należą się Leszkowi Chrobokowi z Piekar Śląskich, który wykonał zdecydowaną większość zdjęć. We wrześniu 2008 r. projekt wsparło Stowarzyszenie Genius Loci - Duch Miejsca w Rudzie Śląskiej, skupiające młodych miłośników śląskiej tradycji i historii. Organizatorzy korzystają z rekomendacji naukowej pracowników Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach: prof. dr hab. Antoniego Barciaka oraz prof. dr hab. Ryszarda Kaczmarka.

Aby ten swoisty wyścig z czasem wygrać, zorganizowano dotąd dwie wystawy, ukazujące efekty pracy. Dzięki temu organizatorzy liczą na wsparcie ze strony kolejnych fotografów. Jednocześnie chciano w ten sposób zainteresować mieszkańców Śląska problematyką architektury poprzemysłowej. Na zaproszenie organizatorów odpowiedziały wybitne autorytety, związane na co dzień z tą tematyką. 9 lutego 2009 r., w ramach wernisażu wystawy w Chorzowskim Centrum Kultury, odbył się panel dyskusyjny w którym udział wzięli: historyk sztuki dr hab. Irma Kozina, chorzowski konserwator zabytków dr inż. Henryk Mercik oraz dyrektor Muzeum Śląskiego Leszek Jodliński. W tematykę wprowadził słuchaczy duchowy opiekun projektu, dr Jacek Kurek.

Przed autorami projektu kolejne miesiące uczestnictwa w tym swoistym wyścigu z czasem. Każdy dzień odbiera bezpowrotnie kolejne zabytki, często przez nikogo nie dostrzegane. Oby także śląskie władze samorządowe, a także mieszkańcy tej ziemi, dostrzegli wartość ginącej tożsamości Górnego Śląska.

 

* * *